Get Adobe Flash player

Νεώσοικοι

Ανάμεσα στα μνημεία της ναυτικής κυριαρχίας της Αθήνας τα σημαντικότερα ήταν οι νεώσοικοι, οι οποίοι υπήρξαν και τα πρώτα δημόσια κτίρια του Πειραιά. Επιγραφές μας βεβαιώνουν ότι συνολικά υπήρχαν 372 νεώσοικοι, από τους οποίους 94 στον Κάνθαρο, 196 στη Ζέα και 82 στη Μουνιχία. Ήταν επιμήκη λίθινα κτίρια, διατεταγμένα ανά δέκα, που χωρίζονταν μεταξύ τους με κιονοστοιχίες. Τα λίθινα δάπεδα είχαν μια κλίση περίπου 10% και καλύπτονταν από ξύλινες σανίδες. Στη μέση υπήρχε ένα βαθύ αυλάκι που αλειφόταν με λίπος, για να γλιστράει ευκολότερα η καρίνα του πλοίου.

Ανά δύο νεώσοικοι είχαν μια κοινή ξύλινη στέγη με κάλυψη από κεραμίδια, που ακολουθούσε την κλίση του δαπέδου. Οι κιονοστοιχίες που στήριζαν την κορυφή της στέγης είχαν λιγότερους κίονες, ενώ εκείνες που στήριζαν το χαμηλότερο μέρος, όπου υπήρχε και η υδρορροή ήταν, λόγω του μεγαλύτερου φορτίου, πυκνότερες. Οι διαστάσεις των νεωσοίκων αναλογούσαν σε εκείνες των τριήρεων, είχαν δηλ. μήκος τουλάχιστον 42μ. -ένα τμήμα του δαπέδου συνέχιζε φυσικά και κάτω από τη θάλασσα- και πλάτος γύρω στα 5,50μ. Κάθε νεώσοικος είχε το όνομα του, που το έπαιρνε από το πλοίο που φυλασσόταν εκεί: Λόγχη, Σάλπιγξ, Ευτυχής, θρασεία, Κρατίστη, Δανάη κλπ.

Στη Μουνιχία έχει βρεθεί μια επιγραφή που δηλώνει την κατάσταση στην οποία βρισκόταν κάθε τριήρης: "Δανάη δόκιμος και εντελής", "Παγκράτεια δόκιμος και εντελής" κλπ. Η μεταφορά των τριήρεων προς και από τα στέγαστρα δεν ήταν ιδιαίτερα εύκολη. Έχει υπολογιστεί ότι για την ανέλκυση ενός πλοίου χρειάζονταν περίπου 140 άνδρες, ενώ για την καθέλκυση του περί τους 120. Επίσης ο μεγάλος αριθμός πλοίων, σε συνάρτηση με τη στενότητα του λιμανιού -ακόμη μεγαλύτερη στην αρχαιότητα καθώς η στάθμη της θάλασσας ήταν χαμηλότερη απ’ ό,τι είναι σήμερα- μας οδηγεί στην υπόθεση ότι υπήρχαν σταθερά αγκυροβόλια έξω από τους νεωσοίκους, όπου έδεναν τα πλοία πριν τα ανελκύσουν.

Πιθανώς τέτοια ρεμέτζα ήταν οι λίθινες πυραμιδοειδείς άγκυρες που βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο του Πειραιά. Πίσω από τους νεωσοίκους θα βρίσκονταν ναυτικά διοικητικά κτίρια, που μαρτυρούνται από επιγραφές, σκευοθήκες για τη φύλαξη των σκευών και εξαρτημάτων των πλοίων αλλά και αποθήκες πολεμικού υλικού και εγκαταστάσεις για την επιδιόρθωση των πλοίων και την κατασκευή ναυπηγικών υλικών. Από την ταχύτητα με την οποία κατασκευάζονταν τα πλοία συμπεραίνουμε ότι εκεί δούλευε ένας μεγάλος αριθμός εξειδικευμένων ατόμων. Οι νεώσοικοι, όπως και ολόκληρη η στρατιωτική ζώνη του ναυστάθμου, του λεγόμενου "Νεωρίου", προστατεύονταν από ένα ιδιαίτερο τείχος και επικοινωνούσαν με την υπόλοιπη πόλη με μικρότερες πύλες.