Get Adobe Flash player

Αρχαίο λιμάνι της Ζέας

Η Ζέα ήταν το κατεξοχήν πολεμικό λιμάνι της αρχαίας πόλης. Περιβαλλόταν από μια σειρά από 196 νεωσοίκους, μακρόστενα κτίρια στα οποία φυλάσσονταν το χειμώνα ή ανάμεσα στις εκστρατείες τα πλοία και τα ξύλινα εξαρτήματα τους (οι ιστοί, οι σκάλες, τα απλά κουπιά των ερετών καθώς και τα πλατύτερα των πηδαλιούχων κλπ.). Ο μεγάλος αριθμός των τριήρεων του πολεμικού ναυτικού της Αθήνας απαιτούσε, εκτός από τους νεωσοίκους, και χώρους για τη φύλαξη της υπόλοιπης εξάρτησης των πλοίων αυτών.

Οι αποθηκευτικοί αυτοί χώροι ήταν απλές ξύλινες κατασκευές που βρίσκονταν και στα τρία λιμάνια της πόλης και ονομάζονταν "σκευοθήκες". Εκεί φυλασσόταν η λεγόμενη "κρεμαστή σκευή" των πλοίων, δηλ. τα ιστία, τα σκοινιά, οι τέντες για την προστασία των πληρωμάτων από τα εχθρικά βέλη αλλά και αλυσίδες, άγκυρες κλπ. Γνωρίζοντας ότι ο αθηναϊκός στόλος είχε 372 τριήρεις και η κάθε μία 170 κουπιά, φθάνουμε σε έναν αριθμό πάνω από 63.000 κουπιά και ανάλογα σκεύη, τα οποία φθείρονταν και χρειάζονταν αντικατάσταση.

Καθώς δεν ήταν φυσικά δυνατόν να παραγγέλλονται τα καινούργια τη στιγμή που χρειάζονταν, πρέπει να υποθέσουμε ότι θα υπήρχε μια αποθήκη υλικού που θα ήταν στη διάθεση των "τριηράρχων", των χορηγών δηλ. που είχαν την ευθύνη της συντήρησης των πλοίων. Όπως πληροφορούμαστε από επιγραφές, όταν επρόκειτο να αποπλεύσει μια τριήρης, ο τριήραρχος παραλάμβανε από τη σκευοθήκη τα αναγκαία εξαρτήματα, τα οποία όφειλε να καταγράψει σε ειδικό κατάλογο, όταν δε το πλοίο επέστρεφε, γινόταν μια αντίστοιχη καταγραφή των σκευών που επέστρεφαν στη σκευοθήκη, καθώς και αυτών που είχαν καταστραφεί και χρειάζονταν αντικατάσταση.

Ο Παυσανίας αναφέρει ρητά την ύπαρξη στον Πειραιά δύο αγορών. Η μία βρισκόταν κοντά στη Μακρά Στοά και ήταν για όσους έμεναν κοντά στη θάλασσα και η άλλη ήταν για εκείνους που ήταν εγκατεστημένοι μακριά από το λιμάνι.

Η δεύτερη, που αναφέρεται σε επιγραφές ως "αγορά η εν Πειραιεί", ήταν γνωστή ως "Ιπποδάμειος" από το όνομα του αρχιτέκτονα της πόλης. Ήταν η κεντρική αγορά της πόλης και βρισκόταν στο χώρο που καταλαμβάνει σήμερα η πλατεία του Πασαλιμανιού, περίπου μέχρι την οδό Τσαμαδού. Η κύρια είσοδος της αγοράς αυτής ήταν ένα μνημειώδες πρόπυλο, ακριβώς εκεί που αργότερα άρχιζε η Σκευοθήκη του Φίλωνος.

Η χαμηλή σε εκείνο το σημείο ακτή δε διευκόλυνε την κατασκευή νεωσοίκων, ενώ ο επίπεδος εκτεταμένος χώρος ήταν κατάλληλος για χώρο συγκέντρωσης των πολιτών αλλά και των πληρωμάτων κατά την επιστράτευση. Όπως σε όλες τις ελληνικές πόλεις, η αγορά ήταν το πολιτικό και κοινωνικό κέντρο. Σ' αυτήν επομένως την περιοχή πρέπει να υποθέσουμε και την ύπαρξη των άλλων δημοσίων κτιρίων όπως το βουλευτήριο, το αγορανομείο κλπ