Get Adobe Flash player

Τείχη

Η οχύρωση του Πειραιά, έτσι όπως την είχε σχεδιάσει ο Θεμιστοκλής, είχε σκοπό να εξασφαλίσει τα τρία λιμάνια που θα αποτελούσαν τη βάση του καινούργιου αθηναϊκού στόλου. Ο πρώτος περίβολος άρχισε να κτίζεται το 493 π.Χ., αλλά οι εργασίες διακόπηκαν με τα Περσικά και συνεχίστηκαν μετά τη μάχη των Πλαταιών, το 479 π.Χ. Έτσι η πόλη απόκτησε τα πρώτα της τείχη, που είχαν μήκος 60 σταδίων (περίπου 11 χλμ).

Τα τείχη αυτά περιέβαλαν τα τρία λιμάνια της πόλης, αλλά άφηναν απέξω το δυτικό τμήμα της Πειραϊκής χερσονήσου. Λίγο πριν από τα μέσα του 5ου αι. π.Χ. ενώθηκαν με τα Μακρά Τείχη και αποτέλεσαν έκτοτε ένα ενιαίο σύνολο με τα οχυρωματικά έργα της Αθήνας. Μετά την ήττα στον Πελοποννησιακό Πόλεμο οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να κατεδαφίσουν τα τείχη τους, και μάλιστα με ατιμωτικό τρόπο, υπό τους ήχους αυλών. Μετά τη νίκη επί του σπαρτιατικού στόλου στην Κνίδο (394 π.Χ.) ο Κόνων άρχισε την ανοικοδόμηση της οχύρωσης.

Το μήκος της ήταν 13χλμ., δηλ. 2χλμ. μεγαλύτερο από τη Θεμιστόκλεια και περιέβαλε ολόκληρη την ακτή της Πειραϊκής, ενώ το πάχος της ήταν στα περισσότερα σημεία περίπου 3μ. Ως οικοδομικό υλικό χρησιμοποιήθηκε "ακτίτης λίθος", ένας πωρόλιθος από τα τοπικά λατομεία, που έχουν εντοπιστεί σε πολλά σημεία της χερσονήσου. Το παράλιο τμήμα ήταν "έμπλεκτο", δηλαδή οι δύο εξωτερικές επιφάνειες ήταν κτισμένες με πέτρινους δόμους, συνδεδεμένους με σίδηρο και μόλυβδο, ενώ το εσωτερικό ήταν γεμισμένο με χώμα. Την οχύρωση ενίσχυαν τετράγωνοι πύργοι, τοποθετημένοι σε μη κανονικές αποστάσεις, ανάλογα με τη φυσική οχύρωση του εδάφους.

Οι δύο σημαντικότερες πύλες βρίσκονταν στη βόρεια πλευρά, κοντά στην αρχή της σημερινής οδού 34™ Συντάγματος, εκεί που κατέληγαν οι μεγάλοι δρόμοι που έρχονταν από την Αθήνα. Στο σημείο αυτό, που έφερε το κύριο βάρος της άμυνας της πόλης, ξεκίνησε το κτίσιμο του τείχους1 επίσης εδώ είχε το μεγαλύτερο πάχος, που έφτανε τα 5μ. Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι πάνω στο τείχος μπορούσαν να διασταυρωθούν δύο άμαξες που μετέφεραν λίθους και ότι στο εσωτερικό του δεν υπήρχαν ούτε χαλίκια ούτε χώμα αλλά μεγάλοι γωνιασμένοι λίθοι.

Η νότια πύλη αντιστοιχούσε στο δρόμο που βρισκόταν ανάμεσα στα δύο παράλληλα σκέλη των Μακρών Τειχών, ενώ η βόρεια, μόλις 170μ. από την προηγούμενη, ήταν ο λεγόμενος "αστικός πυλών" και κατασκευάστηκε για έναν αμαξιτό δρόμο που βρισκόταν εκτός των τειχών. Και οι δύο ήταν κτίσματα μνημειακά με διπλή θύρα και ανάμεσα τους αυλή, που χρησίμευε στον εγκλωβισμό και την πλαγιοκόπηση του εχθρού.