Get Adobe Flash player

Ιερά

Η πολυπολιτισμικότητα των κατοίκων του Πειραιά και η καθημερινή επαφή τους με τους ξένους εμπόρους αλλά και με τα πληρώματα των πλοίων που κατέπλεαν καθημερινά στο λιμάνι, είχε ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση του πολιτιστικού τους ορίζοντα και την έλλειψη κάθε ίχνους ξενοφοβίας.

Η κατάσταση αυτή καθρεφτίζεται στα πολυάριθμα ιερά στην πόλη, που ήταν αφιερωμένα σε ξένες θεότητες, αλλά και στις πληροφορίες ότι οι αρχαίοι Πειραιώτες όχι μόνο ανέχονταν τις ξένες λατρείες αλλά και συμμετείχαν σε αυτές. Το 20% των περίπου 30.000 μετοίκων της Αττικής, δηλ. περίπου 6.000 άνθρωποι, κατοικούσαν στον Πειραιά. Τα ονόματα στις επιτύμβιες στήλες- μια αδιάψευστη πηγή για την καταγωγή του πληθυσμού- μας πληροφορούν ότι οι αρχαίοι κάτοικοι της πόλης κατάγονταν κυρίως από την ανατολική Μεσόγειο, τον Πόντο, τη Μικρά Ασία, τη Φοινίκη και την Κύπρο. Είναι ενδιαφέρον ότι και οι 11 γνωστές ξένες θεότητες που λατρεύονταν στην Ελλάδα είχαν ιερά στον Πειραιά. Από σωθέντα ψηφίσματα μαθαίνουμε ότι η βουλή είχε εγκρίνει την αγορά χώρου για την ίδρυση ιερού της Αφροδίτης από το Κίτιο της Κύπρου, όπως είχε κάνει προηγουμένως και για την αιγυπτιακή Ίσιδα. Αλλά και ο Όσιρις και ο Σαβάζιος και ο φοινικικός Βάαλ τιμούνταν στην πόλη. Μία από τις πρώτες ξένες θεότητες που απολάμβαναν δημόσιας αναγνώρισης ήταν και η θρακική Βενδίς. Ο Πλάτων στην "Πολιτεία" μας πληροφορεί ότι στην πορεία προς το ιερό της, οι Πειραιώτες και οι Αθηναίοι σχημάτιζαν μια ιδιαίτερη πομπή, παράλληλη προς εκείνη των Θρακών. Η λαμπαδηδρομία των ιππέων μάλιστα θεωρούνταν εξαιρετικά εντυπωσιακή και για να λάβει μέρος σ' αυτήν κατέβηκε κάποτε στον Πειραιά και ο Σωκράτης.

Αλλά και η λατρεία των ελληνικών θεοτήτων είχε μια εμβέλεια που ξεπερνούσε τα όρια της πόλης. Από τις έξι λατρείες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο του "δερματικού", όπου καταγράφονταν τα έσοδα από την πώληση των δερμάτων των κρατικών θυσιών, οι τέσσερις είναι πειραϊκές και μάλιστα την πρώτη θέση καταλαμβάνει η λατρεία του Διός Σωτήρος. Ο πατέρας των θεών ήταν ο προστάτης της πόλης και με την ιδιότητα του Σωτήρος προφύλασσε τους κατοίκους στις δύσκολες περιστάσεις όπως τα ταξίδια, τα δικαστήρια, οι μάχες κλπ.